Sprawy karne / Dobrowolne poddanie siÄ™ karze

Dobrowolne poddanie siÄ™ karze należy do tzw. trybów konsensualnych, których istota polega na wydaniu przez sÄ…d wyroku skazujÄ…cego o treÅ›ci „uzgodnionej” przez wszystkie strony procesu. ZaletÄ… omawianej instytucji jest przede wszystkim możliwość unikniÄ™cia postÄ™powania dowodowego i zwiÄ…zanych z nim dolegliwoÅ›ci – stresu, a nieraz także koniecznoÅ›ci poddawania siÄ™ przez oskarżonego Å›rodkom zapobiegawczym (np. tymczasowemu aresztowaniu).


Przesłanki dobrowolnego poddania się karze

 

Możliwość dobrowolnego poddania siÄ™ karze wymaga speÅ‚nienia okreÅ›lonych przesÅ‚anek, wymienionych w art. 387 kodeksu postÄ™powania karnego. Zgodnie z tym przepisem, do chwili zakoÅ„czenia pierwszego przesÅ‚uchania wszystkich oskarżonych na rozprawie gÅ‚ównej oskarżony może zÅ‚ożyć wniosek o wydanie wyroku skazujÄ…cego i wymierzenie mu okreÅ›lonej kary lub Å›rodka karnego, orzeczenie przepadku lub Å›rodka kompensacyjnego bez przeprowadzania postÄ™powania dowodowego, jeżeli:

 

  1. zarzucono mu przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolności;

  2. nie zakoÅ„czyÅ‚o siÄ™ pierwsze przesÅ‚uchanie wszystkich oskarżonych na rozprawie gÅ‚ównej.

 

Oprócz kary, Å›rodków karnych, przepadku i Å›rodków kompensacyjnych, wniosek może także zawierać uzgodnienia dotyczÄ…ce kosztów procesu.

 

Aby wniosek o dobrowolne poddanie siÄ™ karze zostaÅ‚ uwzglÄ™dniony przez sÄ…d, a tym samym – aby zapadÅ‚ wyrok zgodny z treÅ›ciÄ… wniosku – konieczne jest speÅ‚nienie nastÄ™pujÄ…cych warunków:

 

  1. okolicznoÅ›ci popeÅ‚nienia przestÄ™pstwa i wina oskarżonego nie budzÄ… wÄ…tpliwoÅ›ci (przy czym należy wskazać, że z formalnego punktu widzenia, nie jest wymagane przyznanie siÄ™ przez oskarżonego do winy. JednoczeÅ›nie nie ulega wÄ…tpliwoÅ›ci, że zaprzeczanie przez oskarżonego stawianym mu zarzutom może zaciemniać obraz sprawy, a w konsekwencji – powodować wÄ…tpliwoÅ›ci, stojÄ…ce na przeszkodzie uwzglÄ™dnieniu wniosku o dobrowolne poddanie siÄ™ karze);

  2. cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości;

  3. uwzględnieniu wniosku nie sprzeciwia się prokurator oraz pokrzywdzony, należycie powiadomiony o terminie rozprawy oraz pouczony o możliwości złożenia przez oskarżonego wniosku o dobrowolne poddanie się karze.

 

Uwaga! Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku od dokonania w nim zaproponowanych przez siebie zmian.


O czym należy pamiętać przy dobrowolnym poddawaniu się karze?

 

Przede wszystkim należy pamiÄ™tać, że odrzucenie propozycji dobrowolnego poddania siÄ™ karze, zÅ‚ożonej przez policjanta lub prokuratora na etapie postÄ™powania przygotowawczego, nie powoduje dla oskarżonego żadnych negatywnych konsekwencji – oskarżony ma czas na podjÄ™cie decyzji o dobrowolnym poddaniu siÄ™ karze aż do momentu zakoÅ„czenia pierwszego przesÅ‚uchania wszystkich oskarżonych na rozprawie gÅ‚ównej. Jeżeli oskarżony jest tylko jeden, termin na dobrowolne poddanie siÄ™ karze upÅ‚ywa wraz z zakoÅ„czeniem jego przesÅ‚uchania przed sÄ…dem.

 

Warto również zaznaczyć, że uzgodnienia w ramach dobrowolnego poddania siÄ™ karze mogÄ…, lecz nie muszÄ… uwzglÄ™dniać kosztów procesu. Jeżeli wiÄ™c ustalenia dotyczÄ… jedynie wymiaru kary (np. wysokoÅ›ci grzywny), oskarżony powinien liczyć siÄ™ z tym, że poza uzgodnionÄ… karÄ… zostanie również obciążony kosztami postÄ™powania, które nie raz przewyższajÄ… wysokość kary.

 

Co wiÄ™cej, podobnie jak w przypadku innego konsensualnego trybu – skazania bez rozprawy – istniejÄ… ograniczenia w możliwoÅ›ci zaskarżania wyroku skazujÄ…cego, wydanego w trybie dobrowolnego poddania siÄ™ karze. Zgodnie z art. 447 § 5 kpk, wykluczona jest możliwość podnoszenia zarzutów bÅ‚Ä™du w ustaleniach faktycznych, rażącej niewspóÅ‚miernoÅ›ci kary, a także zarzutów dotyczÄ…cych treÅ›ci zawartego porozumienia.

 

Należy także pamiÄ™tać, że jeżeli oskarżony, który rozważa zÅ‚ożenie wniosku o dobrowolne poddanie siÄ™ karze, nie ma obroÅ„cy z wyboru, sÄ…d na jego wniosek może wyznaczyć mu obroÅ„cÄ™ z urzÄ™du.


Czym różni siÄ™ dobrowolne poddanie siÄ™ karze od skazania bez rozprawy?

 

Obie wymienione instytucje pozwalajÄ… na unikniÄ™cie postÄ™powania dowodowego, przyspieszajÄ…c w ten sposób postÄ™powanie, a nadto gwarantujÄ… oskarżonemu realny wpÅ‚yw na wymiar orzeczonej wobec niego kary. PomiÄ™dzy dobrowolnym poddaniem siÄ™ karze (art. 387 kpk) a skazaniem bez rozprawy (art. 335 kpk) zachodzÄ… jednak istotne różnice, w szczególnoÅ›ci:

 

  1. wniosek o skazanie bez rozprawy kieruje do sądu prokurator, zaś dobrowolne poddanie się karze następuje wyłącznie z inicjatywy oskarżonego;

  2. zgodę na skierowanie przez prokuratora wniosku o skazanie bez rozprawy oskarżony może wyrazić jedynie na etapie postępowania przygotowawczego, natomiast wniosek o dobrowolne poddanie się karze oskarżony składa na rozprawie, do momentu zakończenia pierwszego przesłuchania wszystkich oskarżonych;

  3. skazanie bez rozprawy jest możliwe tylko wtedy, gdy oskarżonemu zarzucany jest wystÄ™pek, zaÅ› dobrowolne poddanie siÄ™ karze może nastÄ…pić także w przypadku zarzucania oskarżonemu niektórych zbrodni (tj. takich, w których górna granica ustawowego zagrożenia nie przekracza 15 lat pozbawienia wolnoÅ›ci).


Czy można złożyć wniosek o dobrowolne poddanie się każe przed rozpoczęciem rozprawy?

 

Tak – takÄ… możliwość przewiduje art. 338a kodeksu postÄ™powania karnego. Jeżeli oskarżonemu zarzucane jest przestÄ™pstwo zagrożone karÄ… nieprzekraczajÄ…cÄ… 15 lat pozbawienia wolnoÅ›ci, oskarżony może zÅ‚ożyć stosowny wniosek jeszcze przed dorÄ™czeniem mu zawiadomienia o terminie rozprawy. Wówczas, zamiast wyznaczania rozprawy, prezes sÄ…du może skierować sprawÄ™ na posiedzenie, jeżeli uzna, że cele postÄ™powania siÄ™ temu nie sprzeciwiajÄ…. O posiedzeniu zawiadamia siÄ™ strony postÄ™powania oraz pokrzywdzonego, przesyÅ‚ajÄ…c im odpis wniosku.

 

 

Potrzebujesz pomocy - dzwoń!
+48 22 299 30 24; +48 502 516 688